Tân tiến sĩ Nguyễn Thị Quốc Hòa là Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Ngày 09/01/2020, NCS Nguyễn Thị Quốc Hòa bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Trường Đại học Sư phạm- Đại học Thái Nguyên. Tên đề tài luận án của chị là: “Dạy học chủ đề Giới hạn cho học sinh ở trường trung học phổ thông theo hướng phát triển tư duy bậc cao” dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đào Thái Lai, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và PGS.TS Cao Thị Hà, Trưởng khoa Toán, trường Đại học Sư phạm- Đại học Thái Nguyên.

Luận án nghiên cứu một số vấn đề tổng quan về tư duy và tư duy bậc cao (TDBC), các con đường hình thành và phát triển tư duy, nhận thức và siêu nhận thức, các thành tố và biểu hiện đặc trưng của TDBC, phát triển TDBC trong dạy học môn Toán. Trên cơ sở đánh giá thực trạng của việc rèn luyện phát triển TDBC cho học sinh trung học phổ thông (THPT) hiện nay, luận án đề xuất được quy trình, nguyên tắc tổ chức dạy học và ba biện pháp dạy học theo hướng phát triển TDBC, bảng tiêu chí đánh giá sự phát triển TDBC của học sinh THPT.

Các kết quả chính của luận án bao gồm:

1. Từ việc tìm hiểu các xu hướng tiếp cận khái niệm TDBC cũng như kết quả của việc vận dụng các nghiên cứu trước đó vào thực tế dạy học, tác giả đã đưa ra các luận cứ quan trọng để khẳng định vai trò của TDBC đối với người học nói chung và cho học sinh Việt Nam nói riêng trong giai đoạn tới.

2. Luận án đã đưa ra quan điểm tiếp cận mới về TDBC: TDBC phải là sự tổng hòa các đặc trưng quan trọng của tư duy phê phán, tư duy sáng tạo và siêu nhận thức. Luận án chỉ ra được 8 thành tố cần được rèn luyện trong quá trình dạy học để phát triển TDBC cho học sinh và chỉ ra các biểu hiện đặc trưng của các thành tố TDBC với 4 mức độ khác nhau từ thấp đến cao (từ mức 1 đến mức 4) để làm căn cứ đánh giá sự phát triển TDBC của học sinh THPT.

3. Luận án án đã đề xuất các nguyên tắc và ba biện pháp rèn luyện các thành tố của TDBC: Rèn luyện kỹ năng đặt câu hỏi cho học sinh trong dạy học theo hướng phát triển TDBC; Thiết kế và sử dụng hệ thống tình huống dạy học theo hướng phát triển TDBC cho học sinh; Tổ chức dạy học theo dự án nhằm phát triển TDBC cho học sinh. Đồng thời đã đưa ra quy trình tổ chức dạy học theo hướng phát triển TDBC cho học sinh.

4. Trong dạy học theo hướng phát triển TDBC, bên cạnh việc nắm vững nội dung chương trình, phương pháp, kỹ thuật dạy học, giáo viên cần phải xây dựng được hệ thống các tình huống dạy học, thiết kế các bài tập phù hợp có tác dụng kích thích phát triển các thành tố TDBC đưa vào kế hoạch dạy học theo ma trận đã định trước để làm phong phú chất liệu trong quá trình dạy học.

5. Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy: Các biện pháp, quy trình tổ chức dạy học theo hướng phát triển TDBC được đề xuất trong quá trình nghiên cứu đã mang lại hiệu quả kép: Vừa rèn luyện được TDBC vừa giúp học sinh chiếm lĩnh được kiến thức Giới hạn đáp ứng yêu cầu về chuẩn kiến thức và kỹ năng môn học.

Các ứng dụng, khả năng ứng dụng trong thực tiễn

Các luận điểm được nêu trong luận án và các quy trình, biện pháp được đề xuất trong luận án nhằm vào việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên, đặc biệt là cách thiết kế các tình huống dạy học và vận dụng quy trình tổ chức dạy học theo hướng phát triển TDBC cho học sinh vào thực tiễn dạy học ở trường trung học phổ thông. Từ đó giúp giáo viên có thể vận dụng một cách linh hoạt vào quá trình dạy học nhằm phát triển phẩm chất, năng lực nói chung và TDBC nói riêng cho học sinh.